Η χοληστερίνη είναι μια λιπαρή ουσία που παράγεται από το ήπαρ και βρίσκεται στο αίμα. Είναι απαραίτητη για την παραγωγή ορμονών, βιταμίνης D και χολικών οξέων που βοηθούν στην πέψη. Ωστόσο, όταν τα επίπεδα χοληστερίνης είναι υψηλά, μπορεί να συσσωρευθεί στα τοιχώματα των αγγείων και να προκαλέσει αρτηριοσκλήρωση. Αυτό αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καρδιακής νόσου και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι χοληστερίνης που πρέπει να γνωρίζετε. Η LDL (κακή χοληστερίνη) μεταφέρει τη χοληστερίνη σε όλο το σώμα, ενώ η HDL (καλή χοληστερίνη) απομακρύνει την κακή χοληστερίνη από τις αρτηρίες. Ένα υγιές επίπεδο HDL προστατεύει την καρδιά, ενώ υψηλά επίπεδα LDL είναι επικίνδυνα για την καρδιαγγειακή υγεία. Ο τακτικός έλεγχος των επιπέδων χοληστερίνης είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη σοβαρών καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Η διατροφή, η άσκηση και τα φάρμακα παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαχείριση της χοληστερίνης. Η μείωση της κατανάλωσης κορεσμένων λιπών και η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας βοηθούν να μειωθούν τα επίπεδα. Σε περιπτώσεις όπου αυτά δεν αρκούν, συνιστώνται φάρμακα που ελέγχουν αποτελεσματικά τη χοληστερίνη και προστατεύουν την καρδιαγγειακή υγεία.
Στην ελληνική αγορά υπάρχουν διάφορα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη μείωση της χοληστερίνης με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα. Τα στατίνες είναι η πιο συνηθισμένη κατηγορία και περιλαμβάνουν σκευάσματα όπως η Atorvastatini, η Simvastatini και η Rosuvastatini. Αυτά τα φάρμακα αναστέλλουν το ένζυμο που παράγει τη χοληστερίνη στο ήπαρ, μειώνοντας αποτελεσματικά τα επίπεδα στο αίμα.
Άλλα διαθέσιμα φάρμακα περιλαμβάνουν:
Τα συνηθέστερα σκευάσματα που βρίσκονται στο ελληνικό φαρμακείο είναι η Atorvastatini σε δόσεις 10mg, 20mg, 40mg και 80mg, η Simvastatini σε δόσεις 10mg, 20mg και 40mg, και η Rosuvastatini σε δόσεις 5mg, 10mg, 20mg και 40mg. Υπάρχουν επίσης συνδυασμένα σκευάσματα που προσφέρουν περισσότερη αποτελεσματικότητα με μία μόνο δόση.
Τα φάρμακα χαμηλώσεως χοληστερίνης δρουν με διαφορετικούς μηχανισμούς. Οι στατίνες μειώνουν τη παραγωγή χοληστερίνης στο ήπαρ και είναι τα πιο αποτελεσματικά για τη μείωση της LDL χοληστερίνης κατά 20% έως 55%. Χρησιμοποιούνται ως φάρμακα πρώτης γραμμής για τους περισσότερους ασθενείς με υψηλή χοληστερίνη.
Τα Fibrates ενδείκνυνται κυρίως για ασθενείς με υψηλά τριγλυκερίδια. Μειώνουν τα τριγλυκερίδια κατά 20% έως 50% και αυξάνουν ταυτόχρονα τη HDL χοληστερίνη. Τα Ezetimibe μπορούν να ληφθούν μόνα ή σε συνδυασμό με στατίνες για καλύτερα αποτελέσματα. Τα PCSK9 inhibitors προορίζονται για ασθενείς με οικογενειακή υπερχοληστερολαιμία ή όσους χρειάζονται ακόμα μεγαλύτερη μείωση της χοληστερίνης.
Οι Niacin και τα Bile Acid Sequestrants είναι παλαιότερα φάρμακα που χρησιμοποιούνται λιγότερο σήμερα, αλλά εξακολουθούν να είναι διαθέσιμα. Οι νεότερες κατηγορίες φαρμάκων προσφέρουν ευκολία χρήσης και συνήθως χρειάζονται μόνο μία ή δύο δόσεις ημερησίως για βέλτιστη αποτελεσματικότητα.
Τα φάρμακα χοληστερίνης συνιστώνται για άτομα με LDL χοληστερίνη πάνω από 190 mg/dL ή για όσους έχουν ιστορικό καρδιακής νόσου. Ασθενείς με διαβήτη, υψηλή αρτηριακή πίεση ή κάπνισμα έχουν αυξημένο κίνδυνο και συχνά λαμβάνουν αυτά τα φάρμακα προληπτικά. Αυτοί που έχουν υποστεί καρδιακό επεισόδιο ή εγκεφαλικό επεισόδιο χρειάζονται συνήθως φάρμακα για εξασφάλιση.
Ο γιατρός θα αξιολογήσει τα δεδομένα σας, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας, του φύλου, της οικογενειακής ιστορίας και των άλλων παραγόντων κινδύνου πριν συστήσει ένα φάρμακο. Η τακτική παρακολούθηση των επιπέδων χοληστερίνης και των ενζύμων του ήπατος είναι απαραίτητη κατά τη λήψη αυτών των φαρμάκων. Τα περισσότερα φάρμακα λαμβάνονται μία φορά ημερησίως, συνήθως το βράδυ για καλύτερη αποτελεσματικότητα.
Η συμμόρφωση με την αγωγή είναι ζωτικής σημασίας γιατί τα αποτελέσματα εμφανίζονται σταδιακά. Δεν πρέπει να σταματήσετε το φάρμακό σας χωρίς συμβουλή του γιατρού, ακόμα και αν τα επίπεδα χοληστερίνης κανονικοποιηθούν.
Τα φάρμακα χοληστερίνης είναι γενικά ασφαλή, αλλά όπως όλα τα φάρμακα, μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες. Με τις στατίνες, το πιο συνηθισμένο πρόβλημα είναι ο πόνος και η αδυναμία των μυών. Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να προκληθεί μυοπάθεια. Πονοκέφαλοι, αϋπνία και ζάλη είναι άλλες δυνατές παρενέργειες που πρέπει να αναφερθούν στο γιατρό.
Τα Fibrates μπορεί να προκαλέσουν γαστρεντερικές διαταραχές, ναυτία και δυσπεψία. Τα PCSK9 inhibitors μπορεί να προκαλέσουν αντιδράσεις στο σημείο έγχυσης. Πριν ξεκινήσετε οποιοδήποτε φάρμακο, ενημερώστε το γιατρό σας για άλλα φάρμακα που λαμβάνετε, αλλεργίες και προϋπάρχουσες παθήσεις.
Κάποια φάρμακα δεν πρέπει να λαμβάνονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του θηλασμού. Αποφύγετε τη λήψη γρεϊπφρουτ ή χυμού γρεϊπφρουτ κατά τη λήψη στατινών, καθώς αυτό αυξάνει τη συγκέντρωση του φαρμάκου. Τακτικές εξετάσεις αίματος είναι απαραίτητες για τη παρακολούθηση της λειτουργίας του ήπατος και των νεφρών.
Η λήψη φαρμάκων χοληστερίνης δεν αρκεί μόνη της. Αλλαγές στη διατροφή και στο τρόπο ζωής είναι εξίσου σημαντικές για την επιτυχία της θεραπείας. Μειώστε την κατανάλωση κορεσμένων λιπών, που βρίσκονται σε κόκκινο κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα υψηλής λιπαρότητας και τρόφιμα που περιέχουν υδρογονωμένα λιπά. Προτιμήστε τα λευκά κρέατα, το ψάρι και τα φυτικά έλαια.
Αυξήστε την κατανάλωση ινών μέσω δημητριακών ολικής αλέσεως, φρούτων και λαχανικών. Τα ψάρια λευκής σάρκας και ιδιαίτερα τα ψάρια που περιέχουν ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, όπως ο σολομός και το τόνο, είναι πολύ ωφέλιμα για την καρδιά. Το ελαιόλαδο χρησιμοποιείται ευρέως στη διάσημη μεσογειακή διατροφή, γνωστή για την προστασία της καρδιαγγειακής υγείας.
Η άσκηση τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα βοηθά να αυξηθεί η HDL χοληστερίνη και να μειωθεί η LDL. Η απώλεια βάρους, αν είστε υπέρβαροι, και η εγκατάλειψη του καπνίσματος είναι κρίσιμα βήματα. Ο περιορισμός του αλκοόλ και η μείωση της κατανάλωσης αλατιού προστατεύουν επίσης την καρδιά. Ο ύπνος μεγάλης ποιότητας και η διαχείριση του άγχους είναι επιπλέον παράγοντες που ενισχύουν την υγεία του καρδιοαγγειακού συστήματος και συμπληρώνουν τη φαρμακευτική αγωγή.
